Een potlood is het makkelijkste tekeninstrument dat er is. Je pakt het op en je begint gewoon. Geen inkt die opdroogt, geen dure spullen nodig. Toch merk je al snel dat niet elk potlood hetzelfde is. De juiste tekenpotloden voor jezelf kiezen is dan toch iets lastiger dan gedacht. Het ene tekenpotlood geeft een licht, fijn lijntje. Het andere laat een dikke, donkere streep achter. In dit artikel leg ik uit welke soorten tekenpotloden er zijn, wat al die letters en cijfers op het potlood betekenen, en welk merk daarmee geschikt voor jou is.
Welke soorten tekenpotloden zijn er?
Er zijn meer soorten dan je misschien denkt.
Gewone houten potloden met grafiet
Dit is het potlood dat de meeste mensen kennen. Een houten houder met een grafietkern van binnen. Je slijpt de punt, je tekent, je veegt uit als je wilt. Grafiet is veelzijdig en werkt voor bijna elke tekenstijl — van losse doodles tot gedetailleerde illustraties.
Mechanische potloden
Een mechanisch potlood heeft geen hout maar een plastic of metalen houder. Je schuift een dunne grafietstift naar buiten als je meer punt nodig hebt. Voordeel: de punt blijft altijd even fijn, je hoeft niet te slijpen. Handig voor details en fijn werk.
Grafietstiften zonder hout
Dit zijn dikke staven van puur grafiet, zonder houten omhulsel. Ze geven een brede, donkere streek en zijn ideaal als je grote vlakken wilt invullen of expressief wilt tekenen. Minder geschikt voor kleine details.
Wateroplosbare grafietpotloden
Deze werken droog als een gewoon potlood, maar als je er daarna een natte kwast overheen haalt smeren ze uit als aquarelverf. Leuk effect als je van experimenteren houdt.
Welke soort tekenpotlood het beste bij je past, hangt af van jouw tekenstijl. Veel tekenaars gebruiken zelfs meerdere soorten naast elkaar om zowel details als schaduwen en creatieve effecten te kunnen maken.
Wat betekenen die letters en cijfers?
Op elk tekenpotlood staat een letter, soms met een cijfer erbij. Dat geeft aan hoe hard of zacht de kern is.
H = hard
Een hard potlood geeft een lichte, dunne lijn. Hoe hoger het getal voor de H, hoe lichter: 6H is bijna niet te zien op papier. Handig als je lichte hulplijnen wilt trekken die je later uitveegt.
B = zacht
Een zacht potlood geeft een donkere, dikke streek die je makkelijk kunt uitvegen of uitsmeren. Hoe hoger het getal voor de B, hoe donkerder en zachter: 8B voelt bijna als fluweel op papier. Mooi voor schaduwen en vrij tekenen.
HB
HB zit precies in het midden. Dit is het standaard schoolpotlood. Prima als beginpunt, maar voor serieuzer tekenen wil je al snel meer variatie.
Door verschillende hardheden te combineren, krijg je meer controle over lijnen, contrast en schaduwen. Daarom kun je beter tekenen met een kleine set van meerdere hardheden.
Tekenpotloden kiezen overzicht
Alle potloden in een handig overzicht
| Potlood | Streek | Gebruik |
|---|---|---|
| 4H – 6H | Heel licht | Hulplijnen, technisch werk |
| 2H – H | Licht | Fijne details |
| HB | Middenweg | Alles |
| B – 2B | Iets donkerder | Schetsen |
| 4B – 6B | Donker | Schaduwen, arceren |
| 8B en zachter | Zeer donker | Vrij tekenen |
Wil je zentangle patronen of mandala’s licht uitstippelen? Dan is een HB of B fijn. Voor losse schetsen en doodlen is een 2B of 4B prettig: donker en zacht in gebruik.
Tekenpotloden: Waar let je op bij het kiezen?
Teken je gedetailleerd of juist los?
Gedetailleerd werk vraagt om een harder potlood of een mechanisch potlood. Los en expressief tekenen voelt fijner met een zacht potlood (4B of zachter).
Welk papier gebruik je?
Op glad papier geeft elk potlood een scherpe lijn. Op ruw papier hecht grafiet beter maar slijt de punt sneller.
Wil je veel uitvegen?
Zachte potloden vegen makkelijker uit dan harde. Harde potloden laten soms zelfs een indruk achter in het papier als je te hard drukt.
Combineer je met andere materialen?
Teken je eerst met potlood en ga je er daarna met fineliners overheen? Gebruik dan een hard potlood (H of 2H). Die lijnen vallen weg achter de inkt.
Welke merken tekenpotloden zijn het beste?
Er zijn een aantal bekende merken tekenpotloden waar je uit kunt kiezen:
Staedtler Mars Lumograph — beste keuze voor de meesten
Een betrouwbaar potlood dat door heel veel tekenaars gebruikt wordt. De kern breekt niet snel, de streek is gelijkmatig en hij is verkrijgbaar van heel hard tot heel zacht. Prima voor beginners én gevorderden.
👉 Bekijk de Staedtler Mars Lumograph op bol.com
Faber-Castell 9000 — klassieker met topkwaliteit
Dit potlood wordt al decennialang gebruikt op kunstacademies. De grafietkern is heel egaal, wat zorgt voor een mooie gelijkmatige streek. Verkrijgbaar van 8B tot 6H.
👉 Bekijk de Faber-Castell 9000 op bol.com
Derwent Graphic — voor wie alles wil uitproberen
Dit merk heeft een van de grootste reeksen: van 9B tot 9H. Ideaal als je graag experimenteert met heel zachte of heel harde potloden.
👉 Bekijk de Derwent Graphic op bol.com
Pentel GraphGear — beste mechanische potlood
Houd je meer van een mechanisch potlood, dan is de Pentel GraphGear een populaire keuze. Stevige houder, soepel in gebruik en verkrijgbaar in verschillende stiftdiktes.
👉 Bekijk de Pentel GraphGear op bol.com
Faber-Castell Pitt Grafiet — voor grote vlakken
De houtvrije grafietstiften van Faber-Castell zijn perfect als je grote donkere vlakken wilt invullen of breed wilt arceren. Niet voor details, maar heerlijk voor expressief werk.
👉 Bekijk de Faber-Castell Pitt Grafiet op bol.com
Welke tekenpotloden heb je als beginner nodig?
Je hoeft niet meteen een grote set te kopen. Begin gewoon met deze vier potloden:
- 2H — voor lichte hulplijnen
- HB — voor alledaags gebruik
- 2B — voor wat donkerdere lijnen en schaduwen
- 6B — voor diepere schaduwen en losser tekenen
Voeg daar een kneedgum bij toe (zacht, laat geen resten achter op papier) en een schetsboek van minimaal 120 gram. Dat is genoeg om lekker te beginnen.
👉 Bekijk tekenpotloden sets op bol.com
👉 Bekijk kneedgummen op bol.com
Nog een paar handige tips
Met de juiste tekenpotloden kom je al een heel eind, maar een paar eenvoudige gewoontes kunnen ervoor zorgen dat je prettiger tekent en mooiere resultaten krijgt.
- Slijp je potlood regelmatig. Een stompe punt geeft minder controle.
- Blaas grafietstof weg met een zachte kwast in plaats van met je hand, anders veeg je het uit.
- Bescherm een afgewerkte tekening met fixatiespray zodat het niet uitveegt.
- Bewaar potloden in een etui zodat de kern niet breekt.
- Gebruik een kneedgum om highlights terug te halen of kleine foutjes te corrigeren zonder het papier te beschadigen.
Met deze tips blijven je tekenpotloden langer mooi en werk je prettiger aan je tekeningen. Uiteindelijk leer je het meeste door gewoon veel te tekenen en verschillende potloden uit te proberen.
Tekenpotloden kiezen
Tekenpotloden zijn er in alle soorten en maten, maar je hoeft er niet veel van te weten om lekker te beginnen. Een paar potloden in verschillende hardheden, een kneedgum en een schetsboek — meer heb je niet nodig.
De Staedtler Mars Lumograph of Faber-Castell 9000 zijn voor de meeste mensen de beste keuze. Pak een potlood en begin gewoon.